Świadczenie przedemerytalne może zapewnić dochód po utracie pracy, zanim uzyskasz prawo do emerytury. Jego przyznanie zależy m.in. od przyczyny zakończenia zatrudnienia, wieku i udokumentowanego stażu. Poniżej znajdziesz cztery warianty pracownicze oraz kolejność przygotowania wniosku.[1]
Komu przysługuje świadczenie przedemerytalne po utracie pracy?
W każdym z poniższych wariantów wymagane jest co najmniej 6 miesięcy zatrudnienia u pracodawcy, z którym zakończył się stosunek pracy. Staż w tabeli oznacza okres uprawniający do emerytury, oceniany przez ZUS.[1]
| Przyczyna zakończenia pracy | Kobieta: wiek i staż | Mężczyzna: wiek i staż |
|---|---|---|
| Likwidacja lub niewypłacalność pracodawcy | 56 lat; 20 lat stażu | 61 lat; 25 lat stażu |
| Przyczyny dotyczące zakładu pracy | 55 lat; 30 lat stażu | 60 lat; 35 lat stażu |
| Przyczyny dotyczące zakładu pracy — dłuższy staż | Bez progu wieku; 35 lat stażu | Bez progu wieku; 40 lat stażu |
| Likwidacja lub niewypłacalność pracodawcy — dłuższy staż | Bez progu wieku; 34 lata stażu | Bez progu wieku; 39 lat stażu |
Wymagany wiek trzeba osiągnąć do dnia rozwiązania zatrudnienia. To wartości minimalne. W ostatnim wierszu staż trzeba osiągnąć do 31 grudnia roku poprzedzającego zakończenie zatrudnienia; w pozostałych — do dnia jego rozwiązania. Tabela nie obejmuje szczególnych uprawnień związanych z pracą przy azbeście ani ścieżek po utracie renty, świadczeń opiekuńczych czy upadłości działalności.[2]
Czy porozumienie stron wyklucza świadczenie?
Nie. ZUS dopuszcza zarówno wypowiedzenie, jak i porozumienie stron. Znaczenie ma przyczyna leżąca po stronie pracodawcy oraz jej podstawa prawna, wskazane w świadectwie pracy lub odrębnym zaświadczeniu. Brak tych informacji może wymagać postępowania wyjaśniającego.[1]
Najpierw urząd pracy, potem wniosek do ZUS
Oprócz warunków odpowiadających Twojej sytuacji musisz mieć co najmniej 180 dni pobierania zasiłku dla bezrobotnych i nadal być zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Wniosek do ZUS składa się w ciągu 30 dni od wydania przez urząd pracy dokumentu potwierdzającego ten okres. Punktem odniesienia jest data wydania zaświadczenia, a nie data utraty pracy.[2]
Osobna zasada dotyczy zatrudnienia lub innej pracy ze skierowania urzędu pracy, zakończonej po upływie zaliczanego 180-dniowego okresu: termin wynosi 30 dni od ustania tej pracy. Jeżeli podejmowałeś takie zatrudnienie, ustal z urzędem pracy, jakie daty i okresy potwierdzi w dokumentach.[2]
Jak przygotować dokumenty bez zbierania wszystkiego od nowa?
Podstawą jest wniosek ESP oraz informacja o okresach składkowych i nieskładkowych ERP-6. Do tego potrzebne są dokumenty potwierdzające staż, przyczynę rozwiązania zatrudnienia oraz zaświadczenie z urzędu pracy o pobieraniu zasiłku i aktualnej rejestracji. Jeśli prawo do zasiłku wygasło po upływie okresu, na który go przyznano, dołącz również decyzję o jego utracie.[3]
Gdy ZUS otrzymał już dowody stażu przy wniosku o rentę lub ustalenie kapitału początkowego, nie trzeba składać ich ponownie. W ERP-6 przy odpowiednim okresie wskaż, że dokumenty zostały wcześniej przekazane. To pozwala skupić się na brakujących zaświadczeniach zamiast odtwarzać całą dokumentację zawodową.[3]
Dodatkowe załączniki zależą od Twojej historii, np. zatrudnienia za granicą lub pracy w gospodarstwie rolnym. Dokumenty możesz złożyć w placówce ZUS, wysłać pocztą albo przekazać przez eZUS. Pełna lista załączników w instrukcji ZUS pomaga dopasować komplet do konkretnej sytuacji.[3]
Od kiedy przysługuje świadczenie i kiedy przyjdzie przelew?
Po przyznaniu świadczenia prawo do niego przysługuje od dnia następującego po złożeniu wniosku wraz z wymaganymi dokumentami. Wypłata odbywa się pierwszego dnia miesiąca za miesiąc poprzedni. Data, od której należą się pieniądze, nie jest więc datą wpływu na konto.[4]
Przykładowo: przy kompletnym wniosku złożonym 10 września i spełnieniu warunków prawo do świadczenia zaczyna się 11 września. Nie oznacza to przelewu 11 września — wypłata zależy także od zakończenia postępowania. Przy planowaniu najbliższych wydatków te daty warto traktować osobno.[4]
ZUS ma 30 dni na wydanie decyzji od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do rozstrzygnięcia sprawy. Nie jest to automatycznie 30 dni od wysłania formularza. Decyzja wskaże, czy świadczenie zostało przyznane, a także jego wysokość i termin płatności.[2][3]
